Euskal gizartean baserria bizitoki hutsa baino askoz

gehiago izan da beti. Baserria euskaldun jendearen bizitzaren

oinarria zen, zalantzarik gabe; etxea eta beraren ondasunak

–etxaldea– gauza guztien gainetik zeuden.

Baserria arbasoengandik datorkigu. Guri gurasoek

eman digute eta guk geure ondorengoei utziko diegu.

Beraz, etxearen bide luze horretan gu urrats bat besterik ez

gara. Horregatik, etxea ez da gurea, gu etxearenak baizik.

Baserriak badauka bere nortasuna eta izena ere badauka,

etxekoek hartzen dutena. Sortetxean oraingo biztanleak

ez ezik, noizbait etxetik irten zirenak ere bizi dira, hau da,

hildako senideak eta familia egin gabe kanpoan bizi direnak.

Baserria leku ia sakratutzat jotzen zuten lehengo euskaldunek.

Adibidez, hilerria izan da luzaroan baserria. Duela

urte gutxira arte, bataiatu gabe hiltzen ziren haurrak baserriko

teilatuaren hegalpean lurperatzen zituzten, etxekoen

ondoan egon zitezen. Baserri bakoitzak bere jarlekua dauka

elizan, eta Bizkaiko Foruan, elizari bezala, baserriari ere

asilo eskubidea aitortzen zitzaion eta bertan ezin zen inor

atxilotu.

Etxekojauna edo etxekoandrea izateak garrantzi handia

zeukan euskal gizartean eta titulu horrek herriko batzarretan,

auzolanetan eta bestelako zereginetan parte hartzeko

eskubidea ematen zien.

Hiltzen direlarik, gurasoek ez dute sekula ere baserria

seme-alaben artean banatzen. Seme edo alaba bakoitzak

lur puska bat hartuko balu, ez luke bizitzeko nahikoa izango

eta, horretara, baserria suntsitu eta desagertu egingo litzateke.

Horren ordez, gurasoek seme-alabetako bat aukeratzen

dute etxerako, normalean zaharrena –oinordekoa, premua

edo maiorazgoa–. Gainerako seme-alabek bizimodua

kanpoan bilatu beharko dute, baina ezkontzen ez baldin

badira, baserrian bizitzen jarraitu ahal izango dute oinordekoari

etxeko lanetan laguntzen.

Jaiotzazaleen Bilboko Elkarteak eta Bilboko Udaleko

Euskara Arloak gaur Jaiotza baten itxuraz aurkezten

dizuegun Baserriak adierazten duena eta duen garrantzia

ezagutzera eman dizuegu, Jesus Herri eder honetan,

Euskalerrian, bizi garen borondate oneko emakume

eta gizonen bihotzean jaiotzen delako Gabon guztietan.

Jai zoriontsuak!